Go ya ka molaotheo wa Repapoliki ya Afrika Borwa, 1996 (Molao wa 1.8 wa 1996), motho yo mongwe le yo mongwe o na le tokelo ya dithušo tša tšhireletšo ya leago ge e ba ga ba kgone go iphediša.
Thušo ke phetišo ya tšhelete go tloga go mmušo go ya go batho bao ba sa kgonego go iphediša. E lefelwa batho bao ba hlokago gore ba hwetše dinyakwa tša motheo gape le gore ba kgone go phela. Dithušo di fiwa go ya ka thekgo ya tebo ya Kgoro yeo e lego go maatlafatša bahloki le go šireletša bophelo bjo bo kaone go bao ba hlokago.
Ge o dira kgopelo ya thušo ya leago, diphahlo tša ditšhelete tša mokgopedi le tša mogatšagwe goba mekgatlo yeo e amegago di a lekolwa go netefatša gore motho wa mohuta woo o hloka thušo ya mmušo. Se se bitšwa "teko ya ditšhelete". Tshepedišo ya go amogela thušo ga ya swanela go tšea matšatši a go feta a mabedi go tloga ka letšatši la thomelo ya kgopelo.
Go na le mehuta ye meraro ya dithušo tša bana:
A. Thušo ya ngwana wa tlametla
B. Thušo ya go phediša ngwana
C. Thušo ya ngwana yoo a hlokago tlhokomelo
Ela tlhoko: Dithušo di lefelwa go bajalefa kgwedi ka kgwedi.
A. THUŠO YA NGWANA WA TLAMETLA
Tlhalošo:
Thušo ya ngwana wa tlametla e lefša go batswadi ba tlametla go ya ka ngwana wa tlametla woo a beilwego ka fase ga tlhokomelo ya bona go ya ka Molao wa Tlhokomelo ya Bana, 1983 (Molao wa 74 wa 1983).
Dinyakwa:
Mokgopedi/ngwana o swanetše a be modudi wa Afrika Borwa ka nako ya kgopelo.
Pukwana ya boitsebišo ya go ba le dinomoro tše lesometharo ya mokgopedi e swanetšwe e romelwe.
Molao wa kgoro woo o laetšago maemo a tlhokomelo ya tlametla o swanetšwe o romelwe.
Ngwana wa tlametla o swanetše a fihlelele dinyakwa tša teko ya ditšhelete, yeo e lego R12 720 ka ngwaga.
MOO O DIRAGO KGOPELO YA THUŠO
Dira kgopelo Kantorong ya Kagišo kgauswi le moo mokgopedi a dulago gona.
Ge e ba bakgopedi ba tšofetše kudu goba ba a lwala moo ba palelwago ke go ya kantorong go yo dira kgopelo ya thušo, leloko la lapa goba mogwera a ka dira kgopelo legatong la bona.
Foromo ya kgopelo e tla tlatšwa pele ga mohlankedi go tšwa go Kgoro.
Ge foromo ya kgopelo e tladitšwe, mokgopedi o tla fiwa rasiti.
Rasiti yeo e swanetšwe e swarwe – e šoma bjalo ka bohlatse bja kgopelo.
Ga go tšhelete yeo e swanetšwego go lefša ge go dirwa kgopelo.
Ge kgopelo e se ya dumelelwa ke Kantoro ya Kagišo, mokgopedi o swanetše a tsebišwe ka go ngwalelwa gore ke ka lebaka la eng kgopelo ya gagwe e ganeditšwe.
Mokgopedi o na le tokelo ya go tšweletša ngongorego ka go ngwalela Tona ya Kagišo profenseng ya gagwe, a hlaloše gore ke ka lebaka la eng a ganana le sephetho seo se tšerwego. Ngongorego yeo e swanetšwe e tšweletšwe mo matšatšing a 90 a tsebišo ya ditlamorago tša kgopelo.
TŠATŠIKGWEDI LA MPHO YA DITHUŠO
Ge kgopelo ya thušo e dumeletšwe, mokgopedi o tla lefša go tloga ka letšatši leo kgopelo e rometšwego ka lona.
GE KGOPELO YA THUŠO E GANEDITŠWE
Mokgopedi o swanetšwe a tsebišwe ka go ngwalelwa malebana le mabaka a go ganetša kgopelo ya thušo, gape le ka ga tokelo ya gagwe ya go tšweletša ngongorego mo matšatšing a 90 a tsebišo.
MEKGWA YA GO LEFA
Thušo e ka lefša ka mekgwa yeo e latelago:
Tefo ya tšhelete
Poloko ya pankeng
Poloko ya tšhelete yeo e bolokilwego Pankeng ya Kantoro ya Poso
Tefo ya lefelong
Ela Tlhoko: Ge mokgopedi a palelwa ke go lata thušo, moemedi wa molao a ka kgethwa gore a late tšhelete nako le nako legatong la mokgopedi.
KEMIŠO YA DITHUŠO
Dilo tše di latelago di ka hlola kemišo ya thušo:
Diphetogo tša maemo
Ditlamorago tša tekodišišo
Hlolego ya go dirišana ge thušo e lekodišišitšwe
PUŠETŠO YA DITHUŠO
Kgopelo ya pušetšo ya thušo e swanetšwe e romelwe mo matšatšing a 90 a kemišo.
MABAKA A NNETE A PHETŠIŠO YA DITHUŠO
Lehu
Kamogelo go lefelo la mmušo
Thušo ga se ya ka ya latwa mo lebakeng la dikgwedi tše tharo tša go latelana.
Lebaka la bogole bja lebakanyana le fedile
Mokgopedi ga a gona mo Repaboliking lebaka la dikgwedi tše tshela goba go feta.
DITEKOLO
Mokgopedi o swanetše a utolle ka ga moputso ofe goba ofe ka nako ya kgopelo. Se se tla hlama motheo woo Kgoro o tla tšeago sephetho godimo ga wona gore thušo e swanetšwe e lekolwe. Mokgopedi o tla tsebišwa dikgwedi tše tharo pele ka ga tšatšikgwedi leo setifikeiti sa bophelo se nyakegago ka lona.
B. THUŠO YA GO PHEDIŠA NGWANA
Thušo ye e okeditšwe go fihla ka bana ba ka fase ga mengwaga ye lesometee, bao ba lego ka fase ga tlhokomelo ya mohlokomedi, gomme e tla oketšwa ka tšwelopele go mengwaga ye meraro gore e akaretše bana ba ka fase ga mengwaga ye 14, seo se ra gore:
/2005 – ka fase fa mengwaga ye 11
/2006 – ka fase ga mengwaga ye 14
Tlhalošo:
Thušo ya go phediša ngwana e lefelwa mohlokomedi wa ngwana wa motheo go ya ka ngwana wa ka fase ga mengwaga ye 11. Mohlokomedi ke motho woo a tšeago maikarabelo a motheo a dinyakwa tša tšatši ka tšatši tša ngwana, gape yoo a ka bego a tswalane le ngwana goba a se a tswalana le yena.
Dinyakwa:
Mokgopedi le mogatšagwe ba swanetše ba fihlelele dinyakwa tša teko ya ditšhelete, yeo e lego R9 600 ka ngwaga mo mafelong a motsesetoropo le R13 200 mo magaeng.
Ngwana le mohlokomedi ba swanetše ba be badudi ba Afrika Borwa.
Mokgopedi o swanetše a be mohlokomedi wa motheo wa ngwana woo a amegago.
Ngwana o swanetše a be ka fase ga mengwaga ye 11.
Go swanetšwe go romelwe pukwana ya dinomoro tše lesometharo ya mohlokomedi ya boitsebišo le setifikeiti sa tswalo sa go ba le dinomoro tše lesometharo sa ngwana.
Mohlokomedi a ka se dire kgopelo ya bana ba go feta tshela bao e sego ba gagwe ba tswalo.
Ngwana a ka se humane thušo ge e ba-
mohlokomedi ga se moagi gape ga se modudi wa Afrika Borwa mohlokomedi o amogela moputso wa go hlokomela ngwana woo a amegago;
ngwana o na le mengwaga ya go feta 11;
mohlokomedi o šetše a filwe thušo ya ngwana;
mokgopedi ga se mohlokomedi wa motheo; goba lefelo le amogela moputso wa go hlokomela ngwana.
C. DITHUŠO TŠA BANA BAO BA HLOKAGO TLHOKOMELO
Tlhalošo:
Thušo ye e lefelwa go batswadi, batswadi ba tlametla, bahlokomedi goba bafepi ba ngwana yoo a lego magareng ga mengwaga 1 le 18 yoo, ka mabaka a go fokola monaganong le/goba bogole, a hloka tlhokomelo dinako ka moka.
Dinyakwa:
Mokgopedi o swanetše a be moagi wa Afrika Borwa, ka ntle le ge e le batswadi ba tlametla.
Mokgopedi le ngwana ba swanetše ba be badudi ba Afrika Borwa.
Pego ya tlhahlobo ya kalafo yeo e kgonthišišago bogole e swanetše e romelwe.
Mokgopedi, mogatšagwe le ngwana ba swanetše ba fihlelele dinyakwa tša teko ya ditšhelete, yeo e lego R48 000 ka ngwaga go motswadi le R17 760 go ngwana.
Ngwana yoo a hlokago tlhokomelo a ka se hlokomelwe sa ruri lefelong la mmušo.
Pukwana ya boitsebišo ya dinomoro tše lesometharo ya mokgopedi le setifikeiti sa matswalo sa dinomoro tše lesometharo sa ngwana di swanetšwe di romelwe.
